|
Doğumdan hemen sonraki dönem pek çok kadın için rüya gibidir. Eve yeni gelen
bir bebek aileye neşe ve mutluluk saçar. Ancak bu dönem keyifli olduğu kadar
streslidir de. Eve yeni bir bireyin katılışı kadınların önemli bir kısmında
zihinsel ve duygusal değişikliklere yol açar. Zihinsel ve duygusal durumu
etkileyen bu hastalıklar melankoli, depresyon ve psikoz olarak
sınıflandırılabilir.
Doğum Sonrası melankoli
Kadınların yaklaşık %85'inde doğumdan sonra melankolik bir durum görülür. Bu
gerçek bir duygu durum bozukluğundan çok doğumun normal bir parçası olarak
kabul edilmelidir. En sık doğumdan sonraki ilk haftada ortaya çıkar.
Annelerde
 | Uyku problemleri
| Ağlama krizleri
| Üzgün görünme
| Halsizlik
| Baş ağrıları
| Konsantrasyon güçlükleri
| Şaşkınlık
| Sinirlilik
| İştahsızlık
| | | | | | | | |
görülebilir. Bu tablo çok önemli değildir. Genelde 1-2
hafta içinde şikayetler kendiliğinden kaybolur. Ancak bu kısa geçiş
döneminde ailesinin ve eşinin anlayışlı davranması ve kendisine yardımcı
olmaları gereklidir. Annelerin %10-15'inde melankoli tablosu 2 haftada uzun
sürebilir. Bu durumda depresyon söz konusu olabilir ve profesyonel yardım
gerekebilir.
Doğum sonrası depresyon
Kadınların bir kısmında görülen doğum sonrası depresyon melankoliden daha
farklı ve ciddi bir durumdur. Tanım olarak doğumdan sonraki 4 hafta içinde
herhangi bir zamanda majör depresif bir dönem yaşanmasıdır. Ancak bazı
kadınlarda bu süre 6 haftaya kadar uzayabilir. Nedenleri tam olarak
bilinmemekle birlikte doğumdan sonra ani gelişen hormonal değişimlerin
etkili olduğu düşünülmektedir. Başka bir neden de psikolojik streslerdir.
Bebeğe karşı aşırı bir sorumluluk duygusunun gelişmesi olayın altında yatan
bir diğer sebep olabilir. Kadının eşi ile olan anlaşmazlıkları ya da
ekonomik problemler olayı alevlendirebilir. İlk defa anne olanlar veya eşi
ile ayrı olan kadınlar daha yüksek risk altındadır. Daha önceki
gebeliklerinden sonra depresyon yaşayanlarda da daha sık görülür.
Genelde doğumdan sonraki 1-5. günler arasında belirtiler başlar. Hafif
depresyonda en sık görülen bulgular halsizlik, isteksizlik, sinirlilik,
unutkanlık ve değişik korkulardır. Bunlara genelde uyku problemleri eşlik
eder. Biraz daha ileri vakalarda bu belirtilere aksiyete (endişe), panik
atak, ağlama krizleri, bebeğe karşı ilgisizlik, ciddi uyku bozuklukları ile
ölüm ve intihar düşünceleri eklenir.
Doğum sonrası depresyona % 5 oranında rastlanır.Eskiden sosyal statü ve
evlilik ilişkilerinin depresyon ile ilişkisi olmadığı düşünülürken yeni
çalışmalarda fakir ve bekar kadınlarda 2 kat daha sık görüldüğü ileri
sürülmektedir. Genç yaşta anne olanlarda da 2-3 kat fazla görülür. Gebelik
esnasındaki duygu durumu ile doğum sonrası depresyonun bir ilişkisi
bulunamamıştır.
Doğum sonrası depresyonun tedavisi majör depresyon ile hemen hemen aynıdır.
Genelde hastalar psikoterapi ve antidepresan ilaçlardan fayda görürler.
Emzirenlerde antidepresan kullanımı önerilmediğinden tedavi esnasında kadın
doğum ve psikiyatri hekimlerinin birlikte tedavi planı yapmaları uygun
olacaktır. Emzirmenin olumlu etkileri nedeni ile hafif vakalarda ilaç
tedavisi yerine sadece psikoterapi yeterli olabilir. Hastaların 2/3'ünde
şikayetler en geç 1 yıl içinde kaybolur. Geri kalan vakalarda ise birden
fazla sayıda depresif atak görülür.
Postpartum depresyon geçiren ya da risk altında olan kadınlara öneriler
| Çok fazla kendinizi yormayın. Uyku zihinsel sağlık
açısından çok önemlidir.
| Bebeğiniz uyurken siz de uyumaya çalışın
| Bebeğinizin hareketleri uykunuzu bozuyor ise onu
başka bir odaya almayı deneyin
| Eşinizle bir vardiya sistemi geliştirin ve bu
şekilde bebekten sadece siz sorumlu olmayın | Etrafınızdaki akraba ve arkadaşlarınızdan yardım
isteyin. Bu sayede kendinize dinlenecek zaman ayırın
| Eğer mümkünse doğum öncesi hazırlık kurslarına
kaydolun.
| Gebelik esnasında ve sonrasında beslenmenize dikkat
edin
| | | | | | |
Doğum sonrası psikoz
En ciddi postpartum (doğum sonrası) psikolojik hastalıktır. Gebelikten
önceki yıla göre karşılaştırıldığında hastalığa yakalanma riski 20 kat
fazladır
Psikoz düşünce bozukluğu ya da gerçekle ilişkinin kaybedilmesi olarak
tanımlansa da ciddi duygulanım bozuklukları da bu şekilde
sınıflandırılabilir. Halüsinasyonlar (gerçekte olmayan şeyleri görme ya da
duyma) veya hezeyanlar (gerçekle ilgisi olmayan şeylere inanma) olabilir.
Önceden kestirilemeyen duygu dalgalanmaları görülür. Genelde doğumdan sonra
2 gün-3 hafta arasında belirtiler ortaya çıkar. Hezeyanlar özellikle bebek
üzerine odaklanır. Bazı durumlarda anne bebeğe karşı aşırı koruyucu
obsesyonlar (takıntılar) geliştirebilir. Bazı vakalarda da intihar düşünce
ve girişimleri olur.
Postpartum psikoz son derece acil ve profesyonel yardım gerektiren ciddi bir
durumdur. Sıklıkla hastaneye yatırılarak tedavi gerekir. Uygun tedavi ile
%95 vakada 2-3 ayda iyileşir |
